هر بار که چمدانی در ایستگاههای پروازی کشور بسته میشود، فقط یک فرد از مرزهای جغرافیایی عبور نمیکند؛ بلکه سالها تجربه، دانش تخصصی و سرمایهگذاری آموزشی سنگین نیز راهی مقصدی دیگر میشود. پدیدهای که روزگاری آرام و تدریجی رخ میداد، امروز به اصلیترین دغدغه شرکتهای فناوری، استارتآپها و حتی دانشگاههای کشور تبدیل شده است.
به گزارش سرویس فناوری؛ حراست و حفظ نیروهای متخصص امروزه به سختترین چالش مدیران فناوری تبدیل شده است. با این حال، حمیدرضا احمدی، عضو انجمن تجارت الکترونیک و از فعالان باسابقه حوزه استارتاپی، معتقد است که صورتمسئله اصلی اکوسیستم ایران تنها خروج نیروهای فنی نیست؛ بلکه شرایط کلی اقتصاد کشور به نقطهای رسیده که راهاندازی، نگهداری و توسعه کسبوکارها را بیش از هر زمان دیگری با بحران مواجه کرده است.
ریشههای ۱۰ ساله یک پدیده؛ وقتی تورم و دلار معادلات را تغییر دادند
احمدی با اشاره به اینکه مهاجرت متخصصان حوزه فناوری موضوع جدیدی نیست و دستکم ۱۰ سال قدمت دارد، اظهار داشت: «در سالهای ۹۲ تا ۹۵ که نرخ دلار از ثبات نسبی برخوردار بود، دستمزد نیروهای فنی در ایران اگرچه کمتر از کشورهای اروپایی و آمریکایی بود، اما این اختلاف درآمدی آنقدر فاحش نبود که انگیزهای قوی برای مهاجرت صرفاً اقتصادی ایجاد کند. در آن دوران، مهاجرتها بیشتر ریشه در انگیزههای غیرمالی مانند جستوجوی ثبات اقتصادی، اجتماعی و کیفیت بهتر زندگی داشت.»
وی افزود: «پس از سال ۹۶ و رخ دادن اتفاقاتی نظیر خروج آمریکا از برجام، صعود ناگهانی قیمت دلار و سقوط شدید ارزش پول ملی، شرایط کاملاً تغییر کرد. امروز حقوق ریالی نیروهای فنی حتی اگر نسبت به متوسط جامعه بالا باشد، در مقایسه با درآمد ارزی خارج از کشور فاصلهای عمیق دارد. همین مسئله مهاجرت را به یک "انتخاب کاملاً منطقی اقتصادی" تبدیل کرده است.»
به گفته این فعال حوزه استارتاپی، علاوه بر شکاف شدید درآمدی، عواملی نظیر تحریمهای بینالمللی، نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی و شرایط کلی کشور نیز تصمیم افراد برای خروج را تقویت میکنند.
بحران بیآماری و متغیر مبهمی به نام هوش مصنوعی
یکی از نکات نگرانکننده مطرحشده در این گفتوگو، نبود دادهها و آمارهای متقن درباره نرخ واقعی مهاجرت است. احمدی در این باره تصریح کرد: «در سالهای اخیر متأسفانه فعالیت نهادی که به صورت تخصصی بر روی آمار مهاجرت ایرانیان پژوهش و گزارش منتشر میکرد تعطیل شد. همین امر باعث شده دسترسی به دادههای دقیق و موثق دشوارتر از گذشته شود.»
وی همچنین در پاسخ به پرسشی درباره تأثیر احتمال گسترش هوش مصنوعی بر روند مهاجرت متخصصان گفت: «هنوز درباره اثرات هوش مصنوعی نمیتوان با قطعیت پیشبینی کرد. اگر توسعه هوش مصنوعی باعث کاهش موقعیتهای شغلی فنی در بازار اروپا و آمریکا شود، طبیعتاً انگیزه و فرصتهای مهاجرت نیز کاهش خواهد یافت؛ اما ارزیابی دقیق این متغیر نیازمند زمان بیشتری است.»
اقتصاد خشکشده؛ مشکل اصلی استارتآپها چیست؟
عضو انجمن تجارت الکترونیک در جمعبندی صحبتهای خود با تأکید بر اینکه «مهاجرت نیروی انسانی تنها بخشی از یک کوه یخ است»، تصریح کرد: «مشکل امروز اکوسیستم استارتاپی فقط کمبود نیروی متخصص نیست؛ بلکه سختتر شدن شدید معادلات اقتصادی است. قدرت خرید مشتریان کاهش یافته، هزینههای توسعه و دستمزدها جهش داشته و از طرفی منابع سرمایهگذاری و جذب سرمایه خطرپذیر نیز تقریباً خشک شدهاند. در چنین شرایطی، بسیاری از کسبوکارها توجیه اقتصادی خود را از دست دادهاند. بنابراین بحران اصلی، دشوار شدن اقتصاد اکوسیستم است که متخصصان را به سمت تصمیم برای مهاجرت سوق میدهد.»
شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید
- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد