دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با امضای دو فرمان اجرایی تازه در حوزه مهاجرت، بار دیگر تلاش خود را برای محدود کردن اعطای تابعیت بر اساس تولد در خاک ایالات متحده آغاز کرد. یکی از این فرمانها به مقابله با پدیدهای میپردازد که دولت آمریکا از آن با عنوان «گردشگری زایمان» یاد میکند؛ یعنی سفر زنان باردار خارجی به آمریکا با هدف تولد فرزند و برخورداری او از تابعیت آمریکایی.
این اقدام در حالی صورت گرفته است که دیوان عالی آمریکا حدود یک ماه پیش، تلاش پیشین دولت ترامپ برای محدود کردن تابعیت بر اساس محل تولد را مغایر با قانون اساسی دانست. اکنون دولت آمریکا با رویکردی محدودتر، از یک سو قصد دارد برخی استثناها را در اعطای تابعیت خودکار گسترش دهد و از سوی دیگر، فرایند صدور ویزا برای افرادی را که احتمال میرود با هدف زایمان وارد آمریکا شوند، سختگیرانهتر کند.
بر اساس یکی از فرمانهای تازه، اعطای خودکار تابعیت آمریکا به برخی گروههای مشخص محدود خواهد شد. کودکان متولدشده از والدینی که با سفارتخانهها یا نهادهای خارجی ارتباط دارند، افرادی که طبق قوانین آمریکا در شمار «اتباع دشمن» قرار میگیرند و همچنین خانوادههایی که به گفته دولت آمریکا برای کسب تابعیت دست به تقلب زدهاند، از جمله مواردی هستند که در این دستورالعمل مورد توجه قرار گرفتهاند.
فرمان دوم بر محدود کردن ورود افرادی تمرکز دارد که با ویزای گردشگری یا عناوین مشابه، اما با هدف اصلی زایمان در آمریکا، قصد سفر به این کشور را دارند. دولت ترامپ اعلام کرده است که وزارت امور خارجه و وزارت امنیت داخلی آمریکا باید سازوکارهای لازم را برای شناسایی و جلوگیری از ورود چنین متقاضیانی تدوین و اجرا کنند.
«گردشگری زایمان» به خودی خود یک عنوان حقوقی مستقل نیست، بلکه اصطلاحی است که برای توصیف سفر زنان باردار به آمریکا با هدف زایمان و بهرهمندی فرزند از اصل تابعیت بر پایه محل تولد استفاده میشود. بر اساس متمم چهاردهم قانون اساسی ایالات متحده، بهطور سنتی هر فردی که در خاک آمریکا و در محدوده صلاحیت قضایی این کشور متولد شود، شهروند آمریکا محسوب میشود.
دولت ترامپ استدلال میکند که برخی افراد با استفاده از ویزای گردشگری و پنهان کردن هدف واقعی سفر خود، از این اصل قانونی بهرهبرداری میکنند. استیون میلر، از چهرههای اصلی سیاستهای مهاجرتی دولت ترامپ، گفته است برخی افراد با ادعای سفر تفریحی وارد آمریکا میشوند، اما هدف اصلی آنان زایمان در این کشور و فراهم کردن امکان تابعیت آمریکایی برای فرزندشان است.
مقامهای آمریکایی همچنین تأکید دارند که فرمانهای جدید در پی لغو مستقیم تابعیت بر پایه تولد نیستند، بلکه بر جلوگیری از تقلب در درخواست ویزا، مقابله با شبکههای سازمانیافته «گردشگری زایمان» و محدود کردن مواردی تمرکز دارند که دولت آنها را سوءاستفاده از قوانین مهاجرتی میداند.
پیش از این نیز وزارت امور خارجه آمریکا در سال ۱۴۰۵ از شناسایی شبکههایی در آفریقا و اروپا خبر داده بود که بهگفته این وزارتخانه، در زمینه سازماندهی سفر زنان باردار برای زایمان در آمریکا فعالیت میکردند. در همان چارچوب، دستکم ۱۰۰ ویزا در آفریقا لغو و بیش از ۴۰۰ پرونده مشکوک در اروپا بررسی شده بود.
با وجود این، مدافعان حقوق مهاجران و شماری از حقوقدانان آمریکایی، سیاست تازه دولت ترامپ را با تردید جدی ارزیابی میکنند. آنان بر این باورند که تابعیت بر پایه تولد، از متمم چهاردهم قانون اساسی آمریکا سرچشمه میگیرد و رئیسجمهور نمیتواند تنها با صدور فرمان اجرایی، دامنه این حق را محدود کند.
منتقدان همچنین هشدار میدهند که محدود کردن حق تابعیت بر اساس تولد ممکن است به ایجاد وضعیتی منجر شود که گروهی از کودکان متولدشده در آمریکا، بدون برخورداری از جایگاه حقوقی روشن یا با وضعیت تابعیتی نامطمئن روبهرو شوند. به باور آنان، چنین رویکردی با اصل برابری و پیوند اجتماعی مورد نظر قانون اساسی آمریکا سازگار نیست.
این فرمانها در شرایطی صادر شدهاند که موضوع مهاجرت همچنان یکی از محورهای مهم سیاست داخلی آمریکا و از موضوعات مورد توجه پایگاه رأی ترامپ است. با این حال، هنوز مشخص نیست این تلاش تازه در صورت طرح دعوا در دادگاهها، تا چه اندازه با موازین قانون اساسی ایالات متحده سازگار شناخته خواهد شد.
شما هم می توانید دیدگاه خود را ثبت کنید
- کامل کردن گزینه های ستاره دار (*) الزامی است
- آدرس پست الکترونیکی شما محفوظ بوده و نمایش داده نخواهد شد