اختلاف میان اسپانیا و ایتالیا بر سر مدیریت بحران مهاجرتی در منطقه سبته، به حوزه رفتوآمد در منطقه شنگن کشیده شده است. دولت اسپانیا اعلام کرده در واکنش به کنترلهای مرزی ایتالیا، مسافران ورودی از این کشور را نیز بهطور موقت کنترل خواهد کرد.
این اقدام از نیمهشب شنبه ۱۷ مرداد ۱۴۰۵، برابر با ۸ اوت ۲۰۲۶، برای پروازها و کشتیهای ورودی از ایتالیا آغاز شده و قرار است تا ۱۶ شهریور ۱۴۰۵، برابر با ۷ سپتامبر، ادامه داشته باشد. در این مدت، مقامهای اسپانیایی هویت، گذرنامه و تابعیت مسافران را بررسی میکنند و اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا باید افزون بر مدارک هویتی، ویزای معتبر یا اجازه اقامت خود را ارائه دهند.
تنش میان رم و مادرید پس از ورود گسترده مهاجران به سبته، منطقهای تحت اداره اسپانیا در شمال آفریقا و هممرز با مراکش، بالا گرفت. ایتالیا در واکنش به این بحران، کنترلهای موقت را برای مسافران ورودی از اسپانیا، بهویژه اتباع کشورهای خارج از اتحادیه اروپا، در مبادی هوایی و دریایی خود برقرار کرد.
دولت ایتالیا اعلام کرده است که این اقدام با هدف کنترل قانونی بودن تردد اتباع غیراروپایی و جلوگیری از گسترش پیامدهای بحران مهاجرتی سبته به دیگر کشورهای منطقه شنگن انجام میشود. جورجیا ملونی، نخستوزیر ایتالیا، این محدودیتها را اقدامی فوقالعاده برای حفاظت از امنیت ملی کشورش توصیف کرده است.
اسپانیا اما تصمیم ایتالیا را ناعادلانه و تبعیضآمیز دانسته و تأکید کرده است که هیچ نشانهای از وجود خطر واقعی برای انتقال مهاجران واردشده به سبته به خاک اصلی اروپا یا ایتالیا وجود ندارد. مادرید همچنین به رم هشدار داده بود که اگر محدودیتهای اعمالشده لغو نشود، اقدامات متقابل انجام خواهد داد.
مقامهای اسپانیایی میگویند بخش بزرگی از مهاجرانی که در جریان موج اخیر وارد سبته شده بودند، ظرف چند روز به مراکش بازگشتند. آمارهای منتشرشده درباره شمار افراد واردشده متفاوت است و بین ۵۰ تا ۷۲ هزار نفر اعلام شده، اما دولت اسپانیا تأکید دارد که اکثریت این افراد دیگر در سبته حضور ندارند.
بحران سبته هزینه انسانی سنگینی نیز داشته است. گزارشها از جانباختن دستکم ۶۷ تا ۷۲ نفر در مسیرهای دریایی و زمینی ورود به این منطقه حکایت دارد. بسیاری از مهاجران برای رسیدن به سبته از مسیرهای پرخطر دریایی یا با عبور از موانع مرزی تلاش کردند وارد این منطقه شوند.
سبته که جمعیتی کمتر از ۸۵ هزار نفر دارد، تنها ۱۸.۵ کیلومتر مربع مساحت دارد و از نظر جغرافیایی در قاره آفریقا واقع شده است، اما تحت حاکمیت اسپانیا قرار دارد. این منطقه تنها با مراکش مرز زمینی دارد و به دلیل نزدیکی آن به اروپا، همواره یکی از مسیرهای مهم و پرخطر مهاجرت غیرقانونی از شمال آفریقا به حوزه اروپا محسوب میشود.
ایتالیا اعلام کرده است کنترلهای خود بر مسافران ورودی از اسپانیا را دستکم تا ۲۵ مرداد ۱۴۰۵ ادامه میدهد. با این حال، این اقدام به معنای لغو یا تعلیق عضویت اسپانیا در منطقه شنگن نیست؛ بلکه یک کنترل موقت و استثنایی در چارچوب مقررات شنگن به شمار میرود.
این رویداد بار دیگر اختلاف میان کشورهای عضو اتحادیه اروپا بر سر مسئولیت کنترل مرزهای خارجی، نحوه پذیرش یا بازگرداندن مهاجران و شیوه توزیع مسئولیتهای ناشی از بحرانهای مهاجرتی را آشکار کرده است.